ΚΥΠΡΟΝ, ΙΝ ΝΤΗΝΤ: ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΜΙΜΗ ΣΟΥΛΙΩΤΗ

Σχολιάστε...
Ο Μίμης Σουλιώτης ήταν Έλληνας ποιητής, ακαδημαϊκός και εκδότης, και κατάφερνε να συνδυάσει αυτές τις ιδιότητες τόσο καλά, που καμία δεν ξεχώριζε για την αξία της σε σχέση με την άλλη. Προτάθηκε για το κρατικό βραβείο ποίησης με την τελευταία ποιητική συλλογή του, η οποία φέρει ως τίτλο την παιγνιώδη φράση "Κύπρον, ιν ντηντ", και ήταν το τελευταίο αποτύπωμα μίας πορείας που ξεκίνησε το 1972 με τη "Σβούρα".

Η επιλογή του τίτλου δεν ήταν τυχαία ούτε σε ποιητικό αλλά ούτε σε προσωπικό επίπεδο. Άλλωστε ο Σουλιώτης, εκτός από την βαθιά γνώση του για την κυπριακή -αλλά και την περί Κύπρου- ποίηση, δίδαξε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου της μεγαλονήσου τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Ο τίτλος κινείται παλίμψηστα σε τρία επίπεδα: Ως πρώτο κείμενο ο στίχος του Ευριπίδη από την Ελένη "Κύπρον, οὗ μ' ἐθέσπισεν οἰκεῖν Ἀπόλλων". Ως δεύτερο η χρησιμοποίηση της φράσης αυτής ως υποτίτλου στο "ημερολόγιο καταστρώματος" του Σεφέρη. Τρίτο επίπεδο, η αποτύπωση της σημερινής Κύπρου από τον Σουλιώτη, με έμφαση στους ανθρώπους.

Το "Κύπρον, ιν ντηντ" μπορεί να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως: από τη μία πλευρά ως παιγνιώδης ειρωνεία για την αγγλοκρατία και την επιρροή της Αγγλίας στα κυπριακά πράγματα μέχρι σήμερα, από την άλλη ως μετάφραση της κυπριακής λέξης "Άσιλα", στην οποία αναφέρεται το ομώνυμο ποίημα. Το ιν ντηντ είναι μεν αγγλικό, αλλά είναι γραμμένο με ελληνικούς χαρακτήρες, σαν να γίνεται ένας διάλογος μεταξύ κυπριακής διαλέκτου, ελληνικής κοινής και σύγχρονης δυτικής επιρροής:
Ας καταχωρίσω κι ένα τετραστιχάκι
για το κυπριακό επίρρημα άσιλα
όπως το μετάφρασε η Λοφίτη: ιν ντηντ,
και πράγματι, ιντήντ είναι, όντως.
Σε ορισμένες ποιητικές στιγμές, οι βαθιές σκέψεις συνδυάζονται με το σύγχρονο αστικό τοπίο της Λευκωσίας:

Η αγάπη είναι βαθύτερη από το συναίσθημα
η αληθινή αγάπη είναι ασυναίσθητη, αδυσώπητη, δυνατή
μας ξαφνιάζει όποτε σπάνια αναβλύσει
κι ενδέχεται να περάσουμε τη ζωή μας χωρίς να μάθουμε
αν και ποιους αγαπήσαμε στ'αλήθεια,
συγγενείς, γυναίκες, φίλους·
τρομακτικό, μα ισχύει.
Το σκέφτηκα στις κυλιόμενες του Ντέμπεναμς,
πρώην Γούλγουερθ, όπως κατέβαινα
με το βλέμμα σκόρπιο στα κρεμασμένα ρούχα
σαν κουφάρια ψυχών που εξαχνώθηκαν.
Αλλού πάλι, οι σκέψεις αυτές ξετυλίγονται με όχημα παρατηρήσεις για την κυπριακή διάλεκτο:

ΚΟΡΗ
Σημαίνει θυγατέρα ή την Καρυάτιδα ή τον θηλυκό Κούρο, αλλιώς οι Ελλαδίτες λέμε "κορίτσι", "κοπέλα", "κοπελιά",
ενώ οι Κυπραίοι την φωνάζουν "κόρη" και στην κλητική
χωρίς το κτητορικό "μου". Μια μέρα
άκουγα δύο φανταχτερές με μεγάλα μαύρα μάτια
που η μία πείσμωνε της αλληνής κλητεύοντας,
"Κόρη, εθ θέλω!"
κι αυτό με κάμνει να 'm impressed
γιατί έχω τρεις κόρες τέτοιες με μεγάλα μάτια,
δύο θυγατέρες και την εγγονή,
που τις σκέφτομαι με αξεκόλλητο το "μου".  
Να σημειωθεί ότι το εξώφυλλο της συλλογής είναι ο καρκαντάς, όπως αποκαλείται στην Κύπρο ένα συγκεκριμένο είδος ποδηλάτου-αντίκας, το οποίο χρησιμοποιούν κατά κανόνα κάτοικοι της Παλιάς Λευκωσίας. Στην περιοχή όπου διέμεινε και δίδαξε ο Σουλιώτης, μπορούσε να δει καθημερινά τους ξυλουργούς της γειτονιάς και τους συνταξιούχους να ποδηλατούν για να πραγματοποιήσουν τις κοντινές τους εργασίες και επισκέψεις:

Τι ωραία στον Ξενώνα φέτος
στον δροσερό κήπο με τις κιονοστιχίες
και στο ψηλοτάβανο δωμάτιο με τα πελώρια παντζούρια,
με την housekeeper να δείχνει τον νέσκαφέ και να λέει
"Μουσταφά άι-μπάι δις" που στα δικά της θα πει
"Μου το αγόρασε ο Μουστάφα",
τί ωραία χωρίς σταθερό μήτε κινητό,
χωρίς σπαστικές κλήσεις και με την Άιντα στον κόσμο της,
ήσυχα μόνος. Ωραία με ταϊσμένα περιστέρια και πουλιά
στη Λευκωσία όπου δε μ'εθέσπισε καμία χάρη,
κι άμα θελήσω να στείλω μήνυμα, με πιάσει η τηλε-μάνια,
το τυλίγω και το δένω στο ποδάρι
κανενός αθκειασερού από τα σαΐνια ή απ' τ' ασμάνια.
Όπως συνήθιζε στην ποίησή του, ο Σουλιώτης παίζει και εδώ με διάφορα πρόσωπα, άλλοτε για να σατιρίσει, άλλοτε για να εξιδανικεύσει και άλλοτε για να τα αναφέρει ως παραδείγματα. Στις γραμμές του παρελαύνουν από Μόντης, Λιπέρτης και Χαραλαμπίδης, μέχρι τοπικοί χαρακτήρες της κυπριακής κοινωνίας.
Το στιλ παραμένει προσωπικό, με έναν ελεύθερο στίχο αλλά συνειδητά εκτός συγκεκριμένου λογοτεχνικού ρεύματος, που βασίζει το ποιητικό αποτέλεσμα όχι στην διάσπαση της νοηματικής συνοχής του στίχου, αλλά στους συνειρμούς, το χιούμορ, τις γλωσσικές μεταβάσεις και παρατηρήσεις, τη μελαγχολία.
Με το Κύπρον ιν ντηντ, ολοκληρώθηκε με υπέροχο τρόπο το ποιητικό ταξίδι του Μίμη Σουλιώτη, πριν τον απροσδόκητο χαμό του το 2012.

______________________

Διαβάστε: Μίμης Σουλιώτης, Κύπρον, Ιν ντηντ, περιηγητικές αρπαχτές σε στίχους.

Νεότερη ανάρτηση Παλαιότερη Ανάρτηση Αρχική σελίδα

0 σχόλια: