Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ- Ο ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Σχολιάστε...
Το 1988 κυκλοφορεί ένα βιβλίο με τριάντα έξι κείμενα του Μάνου Χατζιδάκι, τα οποία είχαν εν τω μεταξύ εκφωνηθεί σε εκδηλώσεις και ομιλίες ή είχαν δημοσιευτεί στον τύπο. 
Η μεγάλη τους απήχηση στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό δεν είχε να κάνει μόνο με την αναγνωρισιμότητα του μεγάλου μουσικοσυνθέτη, αλλά και με την αξία της σκέψης του: δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ορισμένα από τα κείμενα αυτά, ακόμη και αν δεν γράφονταν από τον εγνωσμένης αξίας καλλιτέχνη, θα στέκονταν ως αξιομνημόνευτα φιλοσοφικά δοκίμια.
Πρώτον, για τον τρόπο με τον οποίο αναλύονται οι θεματικοί του άξονες. Ο Χατζιδάκις ορίζει και δεν απεραντολογεί, αναλύει και δεν τσαλαβουτάει σε ωκεανούς εικόνων. 
Δεύτερον, για την σφριγηλή, ανυπόκριτη οπτική που προσφέρει σε όσα τον απασχολούν, είτε πρόκειται για επίκαιρα είτε για διαχρονικά ζητήματα. 
Τρίτον, για τις ρηξικέλευθες προτάσεις του. Κάποιες από αυτές μοιάζουν σχεδόν αυτονόητες σήμερα ενώ προκαλούσαν σε προηγούμενες δεκαετίες. Άλλες παραμένουν αιρετικές και γενναίες γιατί επιβιώνουν τα ίδια δομικά κοινωνικά προβλήματα που τον ταλαιπώρησαν.
Το συγκεκριμένο βιβλίο, λοιπόν, περιέχει όχι απλώς "σημαντικά" κείμενα, αλλά τέτοια που στάθηκαν ικανά να ανατρέψουν, ή τουλάχιστον να αμφισβητήσουν αυταπάτες που χρόνιζαν στην ελληνική κοινωνία. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως ο Χατζιδάκις ήταν ο πρωτεργάτης και ο κοπιώδης αγωνιστής για την αποκατάσταση του ρεμπέτικου ως προς την μουσική και στιχουργική του αξία (κάτι που έγινε όχι μόνο ιδεολογικά, αλλά και μουσικά από τον ίδιο, αφού ενορχήστρωσε συμφωνικά παλιά γνωστά ρεμπέτικα). Ακόμη, άσκησε δεινή κριτική στο ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του 80, τη στιγμή που ένα μεγάλο μέρος της χώρας βρισκόταν σε πολιτικό ντελίριο. Δεν θα πρέπει όμως εύκολα να αποδίδουμε αυτή του την πολεμική στη δηλωμένη του δεξιά καταβολή: Την ίδια στιγμή, αφήνει άφωνη την κοινή γνώμη καταθέτοντας το δοκίμιο "Αναρχικός: Ένας μύθος σύγχρονης καταδίωξης", όπου διαβλέπει την σκοπούμενη ταύτιση της έννοιας "αναρχικός" με τον χουλιγκανισμό, τη στιγμή που πολλοί επιφανείς αριστεροί διανοούμενοι της εποχής κώφευαν. Άλλωστε, δεν ήταν λίγες οι φορές που κατακεραύνωσε την συντηρητική παράταξη για έλλειψη οράματος και ιδεολογίας. Τελικά, ο Χατζιδάκις είχε σε μεγάλο βαθμό πετύχει κάτι που είναι δύσκολο να κάνει κανείς, να "συλλογάται ελεύθερα", πέρα από τις επικαλούμενες ιδιότητες, τις προσωπικές προτιμήσεις ή την κοινή γνώμη. 
Από όλα αυτά, εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς το εύρος της σκέψης του Χατζιδάκι, έτσι που πλάι στις άλλες ιδιότητές του, αυτές του συνθέτη, μαέστρου, τραγουδοποιού, πιανίστα, μπορούν κάλλιστα να σταθούν κι εκείνες του ποιητή και του φιλοσόφου

Ενδεικτικά αποσπάσματα:

ΓΙΑ ΤΟ ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ
Το να θελήσει, λοιπόν, κανείς ν'αγνοήσει την πραγματικότητα και μάλιστα του τόπου του, μόνο κακό του κεφαλιού του μπορεί να κάμει... Τα χρόνια μας είναι δύσκολα και το λαϊκό μας τραγούδι, που δεν φτιάχνεται από ανθρώπους της φούγκας και του κοντραπούντου ώστε να νοιάζεται για εξυγιάνσεις και για πρόχειρα φτιασιδώματα υγείας, τραγουδάει την αλήθεια και μόνο την αλήθεια.
 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΜΙΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΜΑΣ
Γιατί δε μ'αρέσει να παριστάνω τον πολύ Έλληνα. Θέλω να είμαι όσο είμαι. Καιρός είναι η έννοια Έλληνας να δώσει τη θέση της στην έννοια άνθρωπος. Και τότες πιστεύω πως θα συνδεθούμε με μια πιο βαθιά παράδοση που, κατά σύμπτωση, είναι κι αυτή γνησίως ελληνική.
"ΚΑΙ ΤΩΡΑ, ΚΑΤΙ ΓΙΑ ΜΑΣ ΕΔΩ ΝΑ ΠΟΥΜΕ"
Και ΚΥΠ και Ασφάλειες και χαφιέδες και άπειρα ψέματα. Μόνο που εμείς τα χρωματίζαμε με γαλάζια εθνικοφροσύνη και γαλανόλευκη πατριδοκαπηλία, ενώ αυτοί με πράσινο λαϊκίζοντα σοσιαλισμό. Εμείς για το έθνος. Αυτοί για τον "λαό". Ποια η διαφορά;
Στερούμεθα ιδεολογίας. Στερούμεθα στόχων. Στερούμεθα περιεχομένου. Και προπαντός στερούμεθα σύγχρονης σκέψης. Μεταμφιέζουμε ακόμη τον αντικομμουνισμό μας σ' ένα γεμάτο προκαταλήψεις "φιλελευθερισμό", ανεπαρκέστατο για ν' απαντήσει στα τόσα ερωτήματα που μας περιβάλλει σαν Έλληνες και σαν Ευρωπαίους πολίτες ο παρόντας χρόνος. 
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ Η ΚΑΚΗ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Η Τέχνη μπορεί να ξεπηδάει από ένα γεγονός θνητό. Αλλά με τον σχηματισμό της σε έργο αυθύπαρκτο και ολοκληρωμένο ξεπερνάει το γεγονός, το εξαφανίζει, διαπερνάει τον χρόνο και μετατοπίζεται αέναα και αδιάκοπα σε μελλοντικούς καιρούς αλλάζοντας κάθε φορά φυσιογνωμία και ενδύματα. Έτσι που παρουσιάζεται συνεχώς περίεργα σύγχρονο, απαντώντας ακούραστα στα καινούρια προβλήματα του κάθε χρόνου. 
ΑΝΑΡΧΙΚΟΣ: ΕΝΑΣ ΜΥΘΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΑΤΑΔΙΩΞΗΣ
Οι εφημερίδες και οι άμυαλοι και αμόρφωτοι δημοσιογράφοι της συμπολίτευσης και της αντιπολίτευσης πέτυχαν κάτι που ομολογουμένως δύσκολα θα κατόρθωνε η κάθε κυβέρνηση από μόνη της χωρίς την πολύτιμη βοήθειά τους.
Να δημιουργηθεί έντεχνα η κατάλληλη σύγχυση, ώστε ο εξωκομματικός κι ανένταχτος νέος του τόπου μας να συγχέεται σκόπιμα με τους αλήτες-μάγκες, που έχουν μόνο στόχο να καταστρέφουν, να θορυβούν και να προβάλουν βίαια τον άρρωστο εαυτό τους. Και αυτή η σύγχυση ευνοεί: Την κυβέρνηση (...), τα διάσημα πλέον ΜΕΑ-ΜΑΤ (...), τις κομματικές παρατάξεις που με τη σκόπιμη αυτή σύγχυση εκδικούνται όσους νέους δεν δέχονται τον κομματικής σκοπιμότητος ευνουχισμό τους.

_____________________________________________________________________________
Διαβάστε: Μάνος Χατζιδάκις, Ο καθρέφτης και το μαχαίρι, Ίκαρος εκδοτική, 1988 (τελ. εκδ. 2011)



Νεότερη ανάρτηση Παλαιότερη Ανάρτηση Αρχική σελίδα

0 σχόλια: